Interview Gebr. Ammerlaan over aardwarmte
Kas Magazine, Juni 2010
Leon en Menno Ammerlaan, potplantentelers in Pijnacker:
‘Aardwarmte moet onze toekomst zeker stellen’
De schommelingen in gasprijs zijn veel telers een doorn in het oog. De broers Leon en Menno Ammerlaan namen daarom twee jaar geleden een rigoureus besluit. Ze oriënteerden zich op aardwarmte. Inmiddels is het boren gestart en komt het eerste warme water naar boven. De telers zijn vol goede moed en denken alweer over de volgende stap: zonne-energie om de pompen op te laten draaien.
Energieke en ondernemende veertigers zijn het, Leon en Menno Ammerlaan. En ze willen nog minstens twintig jaar potplanten telen in Pijnacker. Daarom boren zij nu naar aardwarmte op twee kilometer diepte. Voor Menno Ammerlaan staat het vast dat dat de toekomst is: “Met die onzekere gasprijzen van de laatste jaren is een stabiele bedrijfsvoering volkomen onmogelijk. Als de gasprijs één cent stijgt dan kost ons dat per jaar al 25 duizend Euro. Je kan makkelijk nagaan wat een stijging van een paar cent voor ons bedrijf betekent. Gas is dus gewoon te onzeker en daarom zijn we opzoek gegaan naar alternatieven.”
Aardwarmte lag voor de broers Ammerlaan voor de hand. Hun bedrijf, Ammerlaan Grond- en Hydrocultuur in Pijnacker, ligt immers op minder dan tien kilometer van het eerste aardwarmteproject in de Nederlandse glastuinbouw. Leon en Menno Ammerlaan runnen samen met hun neef Arjan en met Dennis Smits een potplantenbedrijf van 4,25 hectare. Zij telen zo’n tachtig verschillende soorten grote, groene planten in grond- en in hydrocultuur.
Hobbels
In 2008 begonnen de broers met het maken van plannen voor het boren naar aardwarmte. Menno vertelt: “Er is een heleboel tijd gaan zitten in het overleggen met deskundigen, het aanvragen van de benodigde vergunningen, enzovoort. Mijn broer heeft zich een jaar lang helemaal vrijgemaakt voor dit project. Tja, en als je er in gelooft, dan moet je op een gegeven moment de knoop doorhakken.” Dat deden de potplantentelers en begin dit jaar is een start gemaakt met de boringen.
Inmiddels is de eerste put actief en komt het eerste warme water naar boven. De temperatuur is nog niet helemaal zo hoog als de ondernemers hadden gehoopt. In de berekeningen is uitgegaan van een watertemperatuur van 70 graden, nu is dat nog 65 graden. Het is echter de verwachting dat de temperatuur straks wel op de gewenste hoogte zal zijn. Verassend is dat het water veel zouter is dan gedacht, wel vier keer zo zout als zeewater. Het is nog niet bekend wat daarvan de gevolgen zullen zijn voor het leidingwerk en dus voor de levensduur van de bronnen. De tweede put wordt nu geslagen en het resultaat hiervan is een grote mate bepalend voor het succes van het project. Spannend dus.
Gezamenlijk potje
De eerste, grote hobbel die de telers moesten nemen was dat de Technische Universiteit (TU) Delft al een opsporingsvergunning had voor het gebied. Dat betekende dat Ammerlaan Grond- en Hydrocultuur daarop geen aanspraak meer kon maken. Er volgde een serie gesprekken, die ertoe hebben geleid dat er nu intensief wordt samengewerkt met TU Delft. De universiteit ziet dit project als een pilot en Delftse onderzoekers zullen de gegevens gaan analyseren. Op termijn wil TU Delft wellicht ook nog wel gaan boren maar dan met een volledig nieuwe boortechniek gebaseerd op composiet boorpijpen. De ontwikkeling daarvan kost nog veel tijd.
Het tweede obstakel voor de broers was dat de garantieregeling van LNV en EZ nog niet gereed was. “Je loopt bij zo’n project enorme risico’s. Die moeten echt worden afgedekt en we wilden niet langer wachten. Zodoende zijn we uiteindelijk bij de boorder Daldrup terecht gekomen. Die bood ons een verzekeringsmogelijkheid in Duitsland aan. Met name in Duitsland zijn ze hier al veel verder mee,” vertelt Menno Ammerlaan. De teler stelt zich voor dat de tuinbouwsector zelf het afdekken van de risico’s ter hand gaat nemen: “Er zou een gezamenlijk potje moeten komen dat garant gaat staan bij het boren van aardwarmte. Afhankelijk van het succes stort een teler een bedrag in een pot achteraf en vooraf wordt er geen premie betaald. Bij misboring kan daarop een beroep worden gedaan. Volgens de deskundigen gaat één op de tien boringen fout, dus volgens mij moet dat wel uit kunnen.”
Nieuwe uitdagingen
Met de komst van aardwarmte op het potplantenbedrijf dienen zich nieuwe uitdagingen aan. Zo hebben de twee buurbedrijven, RipPlants en Henny Bos Bromelia, interesse getoond om warmte af te gaan nemen. Daarvoor moet een werkbare constructie worden ontwikkeld. “We willen niet in een cluster gaan werken. Die afhankelijkheid van elkaar leidt op den duur altijd tot problemen,” aldus de broers. Ook is een samenwerking met een sporthal en een zwembad gestart om warmte te gaan leveren en wellicht zal over enige tijd ook een appartementencomplex worden aangesloten op de aardwarmteput. Dit kan omdat het potplantenbedrijf dicht tegen het dorp aan licht. Ammerlaan Grond- en Hydrocultuur zal dus als leverancier van een warmte gaan optreden en dat brengt nieuwe dimensies in de bedrijfsvoering met zich mee.
Daarnaast willen de broers ook op marketinggebied profijt halen uit het feit dat ze CO2-neutraal gaan telen. “We werken aan een nieuw marketingconcept. Met aardwarmte kunnen we ons onderscheiden. We willen onze afnemers laten weten dat we duurzaam en CO2-neutraal telen. We zetten groene producten in de markt en dat moet zich kunnen terugverdienen. We willen ons daarbij richten op grote ketens, die zijn immers ook steeds meer bezig met de CO2-footprint.”
Zelfvoorzienend
De volgende stap die het bedrijf wil nemen is de installatie van zonnepanelen. “Dat zal ons helemaal zelfvoorzienend maken qua energie,” vertelt Menno Ammerlaan. Maar voorlopig is het bedrijf nog niet zo ver. “Het gaat om grote investeringen en bovendien, we verwachten dat de techniek van zonnepanelen de komende jaren nog zal verbeteren en dat de prijs aanzienlijk zal dalen.”
Volgens de Pijnackerse ondernemers moet de hele glastuinbouw onafhankelijk worden van de energiemarkt. De potplantenteler besluit: “Het is toch van de gekke dat tegenwoordig de rentabiliteit van veel tuinbouwbedrijven afhangt van de prijzen van gas en elektriciteit en niet van de prijs van het eigen product.”
KADER
Aardwarmte in programma Kas als Energiebron
Een groot deel van de glastuinbouw is gevestigd in gebieden waar volgens onderzoek aardwarmte kan worden gewonnen. Een haalbaarheidsstudie uit 2007 laat zien dat de toepassing van aardwarmte in de glastuinbouw het aardgasverbruik met ruim tien procent kan verminderen. Het streven is dat in 2020 vijfhonderd hectare glas wordt verwarmd via aardwarmte. Na de twee succesvolle projecten met aardwarmte bij vleestomatenbedrijf A en G van den Bosch in Bleiswijk groeit de belangstelling om te investeren in aardwarmte.
KADER
Stimuleringsregelingen
Om de toepassing van aardwarmte te stimuleren en verder te ontwikkelen, biedt de overheid diverse regelingen. Ten eerste is dat garantieregeling Aardwarmte die financiële tegenvallers van mogelijke misboringen beperkt. Er bestaat immers een risico dat na een boring de heetwateropbrengst, dat wil zeggen het vermogen van de bron, te klein en dat de boring daarmee niet succesvol is. De garantieregeling is mogelijk gemaakt door de ministeries van EZ en LNV, aangevuld door onder andere Rabobank. Daarnaast zijn er verschillende subsidiemogelijkheden, waarvan de Markt Introductie Energie-innovaties (MEI) regeling de bekendste is. Het project van Ammerlaan krijgt ook financiële ondersteuning via het Unieke Kansen Programma Verduurzaming van Warmte en Koude en programma Kas als Energievbron ondersteunt het als demoproject voor kennisoverdacht.